<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<TEI.2>
   <teiHeader creator="Dirk Van Hulle" date.created="2000-06-08">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Achter de Schermen: a machine readable transcription</title>
            <title>Achter de Schermen: a machine readable transcription</title>
            <author id="WE">Willem Elsschot</author>
            <principal id="DVH">Dirk Van Hulle</principal>
            <principal id="PDB">Peter De Bruijn</principal>
            <funder>
               <name>Centre for Manuscript Genetics (UA)</name>
               <name>Huygens Instituut (HI), Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen</name>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB), Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</name>
               <address>
                  <addrLine>Universiteit Antwerpen (UA)</addrLine>
                  <addrLine>Prinsstraat 13</addrLine>
                  <addrLine>B-2000 Antwerpen</addrLine>
                  <addrLine>Belgium</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 (0)3 220 42 46</addrLine>
                  <addrLine>email: dirk.vanhulle@ua.ac.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <extent/>
         <publicationStmt>
            <authority>Centre for Manuscript Genetics (UA)</authority>
            <authority>Huygens Instituut (HI), Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen</authority>
            <authority>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB), Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</authority>
            <pubPlace>Antwerp</pubPlace>
            <date>2007</date>
            <availability status="restricted"/>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc/>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <projectDesc>
            <p/>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p>
               <list>
                  <item>Correction:</item>
                  <item>Normalization:</item>
                  <item>Quotation:</item>
                  <item>Hyphenation:</item>
                  <item>Interpretation:</item>
               </list>
            </p>
         </editorialDecl>
         <tagsDecl/>
      </encodingDesc>
      <profileDesc>
         <langUsage>
            <p>
               <foreign id="Latijn">Latijn</foreign>
               <foreign id="Duits">Duits</foreign>
               <foreign id="Engels">Engels</foreign>
               <foreign id="Frans">Frans</foreign>
            </p>
         </langUsage>
      </profileDesc>
   </teiHeader>
   <text id="OpdD2">
      <front TEIform="front">
         <div org="uniform"
              TEIform="div"
              sample="complete"
              part="N"
              id="d0e269">
            <witList TEIform="witList">
               <witness sigil="OpdM1 " n="OpdM1" TEIform="witness">1934: eerste typoscript 'Inleiding'</witness>
               <witness sigil="OpdM2 " n="OpdM2" TEIform="witness">1934: tweede typoscript 'Inleiding'</witness>
               <witness sigil="OpdT1 " n="OpdT1" TEIform="witness">1934: Tsjip, voorpublicatie in Forum</witness>
               <witness sigil="OpdD1 " n="OpdD1" TEIform="witness">1934: Tsjip, eerste druk</witness>
               <witness sigil="OpdD2 " n="OpdD2" TEIform="witness">1936: Tsjip, tweede druk</witness>
               <witness sigil="OpdD3 " n="OpdD3" TEIform="witness">1942: Tsjip, derde druk</witness>
               <witness sigil="OpdD4 " n="OpdD4" TEIform="witness">1943: Tsjip/De Leeuwentemmer, eerste druk</witness>
               <witness sigil="OpdD5 " n="OpdD5" TEIform="witness">1944: Tsjip/De Leeuwentemmer, tweede druk</witness>
               <witness sigil="OpdD6 " n="OpdD6" TEIform="witness">1952: Tsjip/De Leeuwentemmer, derde druk</witness>
               <witness sigil="OpdP1a " n="OpdP1a" TEIform="witness">1956-57: Tsjip/De Leeuwentemmer, eerste drukproef voor het Verzameld Werk, getypte tekst</witness>
               <witness sigil="OpdP1b " n="OpdP1b" TEIform="witness">1956-57: Tsjip/De Leeuwentemmer, eerste drukproef voor het Verzameld Werk, zwarte inkt</witness>
               <witness sigil="OpdP2 " n="OpdP2" TEIform="witness">1957: Tsjip/De Leeuwentemmer, tweede drukproef voor het Verzameld Werk</witness>
               <witness sigil="OpdD7 " n="OpdD7" TEIform="witness">1957: Tsjip/De Leeuwentemmer, vierde druk, in het Verzameld Werk</witness>
            </witList>
         </div>
      </front>
      <body TEIform="body">
         <div type="sectie"
              org="uniform"
              sample="complete"
              part="N"
              TEIform="div">
            <head TEIform="head">TSJIP.</head>
            <div type="subsectie"
                 org="uniform"
                 sample="complete"
                 part="N"
                 TEIform="div">
               <head TEIform="head">
                  <app n="d0e417">
                     <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">
                        <hi rend="i">Aan mijn kleinzoon Jan Maniewski</hi>
                     </rdg>
                  </app>
                  <note place="'unspecified'" anchored="yes" TEIform="note">de volgorde van titel en opdracht is veranderd in de verschillende versies: in OpdM2 staat de opdracht boven de titel \'Tsjip. Inleiding\', in OpdT staat de opdracht tussen \'TSJIP\' en \'Opdracht\' in. Vanaf OpdD1 staat de opdracht op een aparte (titel)pagina.</note>
               </head>
               <head TEIform="head">
                  <app n="d0e418">
                     <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 ">OPDRACHT</rdg>
                  </app>
               </head>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z001">
                     <pb ed="OpdM1 OpdM2 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD5 " n="1" corresp=""/> Voor de  <app n="d0e419">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">zóóveelste</rdg>
                     </app> maal kom ik thuis van de reis en weer staat mijn stoel gereed, tafel en bed gedekt, pantoffels bij 't vuur, alsof ik  <app n="d0e420">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">iederen</rdg>
                     </app> dag verwacht werd.</seg>
                  <seg base="z002">Mijn kinderen hebben heel gewoon "Pa" gezegd en mijn vrouw heeft gevraagd wat ik verkoos, lever of haring.</seg>
                  <seg base="z003">Ik heb niet geantwoord omdat ik  <app n="d0e421">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">den</rdg>
                     </app> moed niet had mijn eigen stem aan te  <app n="d0e422">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">hooren</rdg>
                     </app>, heb de hand uitgestoken naar wat het dichtst bij stond en zwijgend mijn maag gevuld.</seg>
                  <seg base="z004">Hun gerustheid, hun zekerheid dat ik ook ditmaal  <app n="d0e423">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">terugkeeren</rdg>
                     </app> zou heeft mij beschaamd en diep gegriefd.</seg>
                  <seg base="z005">Maar was ik aan 't bulderen gegaan dan had er niets op  <app n="d0e424">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">over geschoten</rdg>
                     </app> dan met weerzin weer op te staan.</seg>
                  <seg base="z006">En het trekken lokt mij niet meer.</seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <lb ed="OpdD1 " TEIform="lb"/>
                  <seg base="z006">Ben ik vermoeid of kan ik het licht van  <app n="d0e425">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">gindsche</rdg>
                     </app> land niet meer verdragen? Ik voel in ieder geval dat van een  <app n="d0e426">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">volgenden</rdg>
                     </app> tocht niets meer terecht komt.</seg>
                  <seg base="z007">En  <app n="d0e427">
                        <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">zoo</rdg>
                     </app> is  <app n="d0e427">
                        <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">het</rdg>
                     </app>  goed ook, want mij rest nog maar net de tijd <pb ed="OpdD2 OpdD3 " n="2" corresp=""/> om eindelijk met vrouw en kinderen wat mee te leven, mij te koesteren aan de warmte van  <app n="d0e429">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">den</rdg>
                     </app> haard en te werken voor  <app n="d0e430">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">onzen ouden</rdg>
                     </app> dag die voor de deur staat.</seg>
                  <seg base="z008">
                     <app n="d0e431">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">Zoolang</rdg>
                     </app> ik ginder dwaalde heb ik mijn kinderen niet opgevoed maar met hen gespeeld, voor mijn vrouw niet gezorgd maar van haar genoten.</seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z009">Die Meimaandjes zijn nu voorbij.</seg>
                  <seg base="z010">Hier bij 't vuur, in onze  kooklucht, komt het er op aan mijn plicht te doen als een doodgewoon mannetje dat ik tenslotte ben.</seg>
                  <seg base="z011">Want <app n="d0e433">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">hun</rdg>
                     </app>
                     <app n="d0e433a">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">oogen</rdg>
                     </app> zijn op mij gericht.</seg>
                  <seg base="z012">Doet mijn vrouw haar plicht niet als zij <app n="d0e434">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">wascht</rdg>
                     </app> en plast, als zij op griezelige regendagen op de <app n="d0e435">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">vischmarkt</rdg>
                     </app> loopt te dwalen zonder acht te slaan op haar <app n="d0e436">
                        <rdg wit="OpdD2 ">aderspatten?</rdg>
                     </app>
                  </seg>
                  <seg base="z013">Doen  niet die kinderen eveneens hun plicht wanneer zij achter schoolmuren hun zonnigste dagen slijten?</seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z014"> Dit is mijn laatste kans want zij groeien als kool en steken de koppen bijeen.</seg>
                  <seg base="z015">Een heeft al een snor en een ouwelijke trek om <app n="d0e438">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">den</rdg>
                     </app> mond.</seg>
                  <seg base="z016">
                     <app n="d0e438zz">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">Als ik mij nu niet aanpas word ik <app n="d0e432ze">
                              <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">uitgestooten</rdg>
                           </app> door <app n="d0e432zd">
                              <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">mijn eigen broed,</rdg>
                           </app> want</rdg>
                     </app>
                     <app n="d0e438zz">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">zij</rdg>
                     </app> zien in mijn dolen een <app n="d0f438">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">verraad</rdg>
                     </app> en scharen zich zwijgend om hun moeder.</seg>
                  <seg base="z017">En zij hebben gelijk.</seg>
                  <seg base="z018">Als ooit het huis vuur vat dan worden zij<app n="xyz238">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1b OpdP2 OpdD7 OpdZP1 "> </rdg>
                     </app>
                     <app n="xyz438">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP2 OpdD7 ">door</rdg>
                     </app> haar gewekt en niet door mij. <app n="d0g438">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 "/>
                     </app>
                  </seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z019">
                     <pb ed="OpdD1 OpdD2 OpdD3 " n="3" corresp=""/> Trouwens, ginder ver is geen plaats voor kerels met een schorre stem, die weten hoe 't in 't leven gaat.</seg>
                  <seg base="z020">Ook dáár voelt <app n="d0g439">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">zoo</rdg>
                     </app>
                     <app n="d0g440">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">een</rdg>
                     </app> zich <app n="d0g441">
                        <rdg wit="OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">ten slotte</rdg>
                     </app> verlaten.</seg>
                  <seg base="z021">Ook dáár is <app n="d0g442">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">men</rdg>
                     </app> eindelijk nog slechts een vieze vlek in een onbezoedeld landschap, een hoopje vuil in de feestzaal.</seg>
                  <seg base="z022">En <app n="d0g443">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">zal ik</rdg>
                     </app> niet geruster bij <app n="d0g444">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">den</rdg>
                     </app> haard <app n="d0g445">
                        <rdg wit="OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">zitten</rdg>
                     </app>
                     <app n="d0g443">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">stinken</rdg>
                     </app> dan in <app n="d0g446">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">dat</rdg>
                     </app> paradijs?</seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z023">Ik heb dus mijn taak als razend aangepakt, mijn ridderorde weer opgestoken en mijn zaken gedreven als een die nooit dat land heeft bereisd.</seg>
                  <seg base="z024">Ik schreef mijn  rekeningen met vaste hand, groette al wie mij groette, had een minzaam woord voor vriend en vijand en liet mijn schuldenaars afmaken door een deurwaarder, <app n="d0g447">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">zooals</rdg>
                     </app> het hoort.</seg>
                  <seg base="z025">Tot ik op <app n="d0g448">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">een</rdg>
                     </app>
                     <app n="d0g449">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">heilloozen</rdg>
                     </app> dag  dat mormel van een <app n="d0g50">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">kleinzoon</rdg>
                     </app> in huis gewaar werd, <app n="d0g51">
                        <rdg wit="OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">die</rdg>
                     </app> met zijn gekraai en zijn <app n="d0g452">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">bloote</rdg>
                     </app> billen<app n="d0g51">
                        <rdg wit="OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 "> aan ons rotten een eind heeft gemaakt.</rdg>
                     </app>
                  </seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <seg base="z026">Toen heb ik mezelf betrapt bij 't sluipen naar <app n="d0g453">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">den</rdg>
                     </app> zolder waar ik mijn <app n="d0g454">
                        <rdg wit="OpdM1 OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 ">stok</rdg>
                     </app> heb opgezocht in stof en spinrag.</seg>
                  <seg base="z027">En nu zullen mijn klanten wachten en <app n="d0g455">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">niets zien</rdg>
                     </app> komen.</seg>
                  <seg base="z028">Die nog niet betaald hebben kunnen stikken in mijn geld.</seg>
                  <seg base="z029">
                     <app n="d0g456">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">Ik heb eerst met de keel een toonladder geschraapt en dan met zijn kraaien ingestemd.</rdg>
                     </app>
                  </seg>
                  <seg base="z030">
                     <app n="d0g457">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">En mijn <app n="d0g458">
                              <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">beenen</rdg>
                           </app>  jeuken.</rdg>
                     </app>
                  </seg>
                  <seg base="z031">Kom, jongen, vooruit is de weg.</seg>
               </p>
               <p TEIform="p">
                  <pb ed="OpdD2 OpdD3 " n="4" corresp=""/>
                  <seg base="z030">Mogen vrouw en kinderen mij vergeven dat ik <app n="d0g459">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 OpdD6 OpdP1a OpdP2 OpdD7 OpdZP1 ">hen een laatste maal verloochen voor</rdg>
                     </app> die vermaledijde heerlijkheid waar een gouden vogel jubelt, véél <app n="d0g460">
                        <rdg wit="OpdM2 OpdT1 OpdD1 OpdD2 OpdD3 OpdD4 OpdD5 ">hooger</rdg>
                     </app> dan de leeuwerik.</seg>
               </p>
            </div>
         </div>
      </body>
   </text>
</TEI.2>
